Màgini: Gino Severini, Sa famìllia de Pulcinella miserinu, 1923 (1).
Economia e Umanidadi – primu parti
A s’economia ddi nant “sa scièntzia trista”, ca est sa disciplina de is risorsas chi no abbastant po totu is abbisòngius de sa genti, sèmpiri tropu mannus. S’economia dda biint, bortas meda, che sa parti de sa realidadi sociali chi est sa primu nimiga de s’òmini. Is meris chi sfrutant is traballadoris, is finantzieris chi strossant is imprendidoris, is speculeris chi ponint fàmini a is famìllias.
Ma s’economia, prima de totu, funt is mamas e is babbus chi a mengianu bessint de domu po andai a traballai, guadàngiant unu stipèndiu e diaici assegurant su benistai de sa famìllia insoru. Est s’impreau chi traballat otu oras dònnia dii po chi s’impresa chi ddi donat a traballai potzat produsi mercantzias e serbìtzius po is fitianus.
Est s’imprendidori chi est impinniau issu etotu impari cun su patrimòniu cosa sua po chi sa sienda sigat a essi cumpetitiva in d-unu mercau trobeddau, strecau a una parti de fitianus pibincus, a s’àtera de cuncurrentis balentis, ma ancora de traballadoris chi bolint paga giusta, fornidoris de apanniai, bancas abetendi a ddis torrai su dinai.
Est sa famìllia tambeni, aundi fatu-fatu sa mama o su babbu arruit amaladiada, perdit su traballu, no nci dda fait a guadangiai unu stipèndiu chi giuit e s’àteru, o mancai unu fillu bastanti mannu, s’arremengat is mànigas e arrenescit a sarvai cussa comunidadi pitica, cun s’agiudu e su sacrifìtziu de totus.
Est su comunu aundi aministradoris elìgius e funtzionàrius connoscint beni su doveri insoru e mancai tennint fintzas passioni po su chi faint, ponint menti de sighida a is problemas de sa comunidadi e traballant po chi sa genti tengat arrugas lìmpias, àcua de bufai e maras, agiudus a is pòburus, etc. E totu custu gràtzias a is pagamentas chi citadinus onestus ndi bogant, mancai murrungendi, ma finas a s’ùrtimu dinai.
E duncas un’economia de personis e po is personis: un’economia po s’umanidadi. Ma intzandus poita sa tìrria aici spainada, chi ndi femus narendi, faci a custa disciplina e a sa pràtica sua in sa sociedadi?
Tocat a ddu nai, no est totu oru su chi luxit. S’agatant operadoris econòmicus chi trampant a su bixinu, traballadoris chi no si guadàngiant sa paga, babbus e mamas chi no si consumant is solas de is butinus circhendi traballu e preferint a abetai calincunu agiudu pùbblicu po sustentai sa famìllia. S’agatant aministradoris pùbblicus chi circant sceti benefìcius po is amighixeddus insoru, funtzionàrius currùmpius, etc.
Innoi fait a agatai s’atìculu a tres lìnguas.
(1) de Didatticarte.
Sighit.
