Màgine: David Teniers the Younger, 1610-1690 – Sa Festa de sa Bidda (1).
Francesco Cicito Masala
Càstia puru: Fin sos tempos de sa gherra manna.
S’istòria – (Condaghe in limba sarda) (2).
In s’ annu mille-noighentos-trintasès, totus sos emigrados torrein a bidda, dae s ‘Amèrica. Mussolini aiat pinnigadu s ‘imperu e sos fascistas naraian chi sos emigrados podian torrare, ca b’aiat tribàllu, in Abissìnia.
Pustis sas cosas andein comente sun andadas. S’Abissìnia torreit a su Negus e sos emigrados, amarolla, restein in Biddafraigada a contare sas oras suta s’umbra de su campanile.
In mesu a custos malefadados, bi fit unu tiu betzu, de nòmene Pedru Lelleu, fentomadu Tiu Rockefeller, ca fit torradu dae s’Amèrica rica, U.S.A., mentres chi sos àteros fin torrados dae s’ Amèrica pòvera, s’ Argentina.
Ma Tiu Rockefeller, pòveru fit andadu e pòveru fit torradu. In bidda, sa zente, curiosa e malintranniada, lu preguntaiat: «Tiu Lellè, rica est s’Amèrica? Coment’est s’ Amèrica rica, Tiu Lellè?»
E issu, pòveru ma poeta, respondiat in rima:
«Già m ‘est costada custa americanada,
gai costet a chie mi crìticat
est beru chi s ‘Amèrica est rica
ma sos benes los at chie los ada»,
Tiu Rockefeller cheriat narrere, in batorina, chi fintzas in U.S .A. chie nd’ at nde màndigat e chie no nd’at s ‘impicat: a la narrere giara, de laribiancos bi-nd’aiat fintzas in s’ Amèrica rica. Tiu Rockefeller aiat una craba ma no aiat cunzadu pro li dare a pàschere. Donzi note, a s’acua, Tiu Rockefeller intraiat in campusantu a segare s’erva pro sa craba. In bidda cominzein a contare de su Purgadòriu. Meda zente las aiat bidas.
Una note las bideit su Retore, Preideru Fele. Sùbitu intreit in sagrestia, aferreit un’ampulla de abba santa e lompeit a su muru de campusantu. Tota sa zente addaisegus, in protzessione. Su Retore comintzat a narrere sos berbos contra a sas ànimas de su Purgadòriu e a ghetare s’abba santa. Totu in-d’una, dae su muru nde brincat Tiu Rockefeller cun-d’unu sacu de erva a palas. Totu che rueit subra a su Retore.
“Liberanosdòmine!” nareit Preideru Fele, assuconadu. Ma tota sa zente nd’esseit in-d’una mata de risu, mannu e rassu. Tiu Rockefeller, malefadadu, pariat unu cane in creja. Su Retore, ruju che puddu, fateit: «Digrasciadu, ànima mala, ànima niedda, ello a Deus furas! No l’ischis ch’est Deus su padronu de su campusantu?»
Tiu Rockefeller, conchibàsciu, goi respondeit: «Su Reto’ , Deus est unu padronu malu, a chie dat tropu e a chie dat nudda». Pustis, si garrigheit su sacu de s’erva a palas e torreit a domo, ca sa craba aiat fàmine.
(1) MeisterDrucke.
(2) Francesco Masala, Opere, Alfa editrice, Volume I, 1993, pg. 175-176.
