Is missus de sa Morti
Paristòria de is Fradis Grimm in Is Contus de Forredda, furriau in sardu de Pieru Cossu.
Una borta, de diora meda, unu giganti fiat caminendi in s’arruga, candu totindunu fiat imbàtiu in d-unu òmini chi iat tzerriau “Firmu! Atura-tì!”. “Cumenti!” iat nau su giganti “tui, scringitu, chi ia a podi strecai cun is didus, mi bolis serrai sa bia? Chini ses tui po mi chistionai in manera aici atzuda?”. “Seu sa Morti” iat arrespustu s’àteru “nemus mi podit aguantai, e fintzas tui depis ponni in menti a su chi ti nau!”. Ma su giganti si fiat arrefudau e si fiat postu a certai cun sa Morti. Fut stètiu unu certu longu e malu, e a sa fini su giganti nci-dd’iat scuta a terra cun d-unu buciconi, fendi-dda arrui che una pedra. Su giganti si-ndi fiat andau po is fatus suus e sa Morti fut abarrada stèrria in terra e no podiat torrai in sètiu. “Cumenti at a bandai” naràt “chi mi tocat a aturai me innoi? No at a morri prus nemus, e ddui at a ai aici meda genti ca no ddoi at a essi logu po ddui capi totus”. In s’interis ndi lompitunu giòvunu forti e sanu: cantàt una cantzoni e si castiàt a parti e àtera. Candu iat biu cuss’òmini mesu disimajau, si fiat acostiau ca ndi-ddi pariat mali, ndi-dd’iat pesau, dd’iat fatu bufai unu tziculeddu de licori cordiali e iat abetau chi fessit torrau in fortzas. “Sciis fintzas e chini seu?” iat nau s’òmini, torrendi-sì a si-ndi pesai “e a chini ses agiudendi?”. “Nono” dd’iat nau su giòvunu “no ti cunnòsciu”. “Seu sa Morti. No arrespràmiu a nemus e tui no as a essi su primu. A dònnia manera, po ti torrai gràtzias, ti impromitu de no lompi totu a una borta e de ti intregai is missus mius, antis de benni a ti-ndi pigai”. “Balla” iat nau su giòvunu “mi cumbenit a sciri candu benis e, assumancu, in s’interis no t’apu a depi timi”. Agoa iat sighiu a bandai po contu suu: fiat alligru e si biviat a sa giorronada.
Ma sa giovunesa e sa saludi no iant stentau meda: in pagu tempus si fiat amalaidau e ddi fiant bènnius doloris, trumentendi-ddu aintru de dii e tirendi-nde-ddi su sonnu a de noti. “Morri, no apu a morri” pentzàt “poita ca innantis sa Morti m’at a mandai is missus suus; sceti ia a bolli ca is diis malas de maladia passint allestru”. Cumenti fiat torrau in sètiu, fiat torrau a essi prexau. E tràchiddi una dii cancunu dd’iat bàtiu sa pala; si fiat girau e agoa ddui fiat sa Morti, chi dd’iat nau: “Poni-mi infatu! Est lòmpia s’ora de lassai su mundu”. “Cumenti!” iat arrespustu su giòvunu. “No iast fatu un’impromissa? No m’iast nau ca m’iast a ai mandau missus? Deu no apu biu a nisciunus”. “Citi” dd’iat fatu sa Morti “e no t’apu intregau unu missu avatu de s’àteru? No est bènnia sa callentura, no t’at sderrigau e ghetau a terra? No ti funt bènnius scimìngius de conca? S’artriti no t’at segau sa carri e is intrànnias? Su dolori de dentis no t’at mortu sa buca? No t’est calada sa vista? E, foras de totu custu, fradi miu su Sonnu non t’at fatu pentzai a mimi, dònnia noti? No crocàst cumenti chi fiast giai mortu?”. S’òmini no iat scìpiu cumenti e arrespundi; iat acetau su fadu suu e iat sighiu sa Morti.
Càstia puru: Is Damas de Simieri.
Màgini de GhatGPT.
